Thành phố ngàn hoa

0
85

       

      Hai năm một lần, vào tháng 12 Đà Lạt lại rộn ràng chào đón lễ hội “ Festival hoa Đà Lạt “, du khách gần xa cũng như người dân Đà Lạt được thưởng thức vẻ đẹp của vùng đất từ lâu được mệnh danh là “thành phố ngàn hoa” với hàng trăm loài hoa khoe sắc khắp các phố phường. Tôi về vườn hoa thành phố với Hội hoa xuân. Nắng lên, sương tan, mặt hồ lặng yên và hoa sáng rỡ sắc màu đậm nhạt…

Buổi chiều lại về nơi thành phố hoa, tiết xuân lành lạnh vừa đủ để chưng diện quần áo ấm làm đẹp cho sắc màu Đà Lạt với ngàn thông xanh cùng hàng mimosa vàng rực và anh đào đỏ thắm một khoảng trời…

Thành phố  đổi thay và đẹp hơn nhiều. Hồ in bóng dãy lầu cao, lung linh sắc màu phản chiếu như hội hoa đăng một vùng không gian rộng lớn . Rồi mặt trời lên, màu hoa đô thị rực rỡ những ngả đường, góc phố, công viên. Đó đây dã quỳ vàng sắc nắng và layon đỏ thắm như tình yêu của người về với núi đồi quen thuộc năm nào… Tất cả như thầm nói với nhau Đà Lạt thành phố của Hoa, của tình yêu mà đã hơn trăm năm vẫn còn lưu luyến cái thuở ban đầu… Ðà Lạt với khí hậu trong lành ôn đới, có nắng ban trưa và sương mờ sáng: lợi thế của vùng hoa lớn nhất nước nhiều tiềm năng và phát triển, đáp ứng được nhu cầu xuất khẩu quanh nam.

Với diện tích trên ngàn rưỡi hécta lại gieo trồng được ba vụ, ưu thế mà các làng hoa Ngọc Hà – Hà Nội, Sa Pa – Lào Cai… và một số quốc gia khác không có được. Thời tiết Đà Lạt thích hợp cho hoa nở bốn mùa, cho các giống rau quả phát triển thuận lợi.

Nhiều trung tâm nghiên cứu về hoa, rau, quả của các Viện khoa học kỹ thuật nông nghiệp và Trung tâm nuôi cấy mô đã hoạt động từ lâu tại đây.

Bạch lan hoa thơm cánh trắng ngà, nhụy vàng nhạt. Hoa nở vào tháng 9 đến tháng 11 ở độ cao 1400m.

Mặc lan hương thoảng dịu cánh hoa xanh vàng nhụy hoa màu trắng ngả vàng cũng có chấm đỏ.

Lan Bạch hồng màu xanh trắng có sọc đỏ thắm. Hoa nở vào tháng 8 đến 11.

Hồng lan cành hoa thẳng dài hơn 1m có từ 10 – 15 hoa, cánh trắng hồng nhiều sọc đậm phát triển ở độ cao 1500m.

Lan Tử cán mùi thơm và màu đỏ tím dưới tán rừng thưa.

Hoàng lan cánh môi vàng nhạt có sọc đỏ, nhụy vàng xanh pha đỏ nhạt, hoa nở mùa hè mùi thơm phảng phất trong rừng thưa ẩm ướt.

Lô hội cánh hoa đỏ thắm, nhụy vàng nâu thích nghi với độ cao 1000m.

Đà Lạt rực rỡ với màu địa lan cùng số giống lai tạo, hiệu quả kinh tế cao. Lan ngoại nhập từ Mỹ và các nước Châu Âu vào Đà Lạt từ giữa thập kỷ 50 của thế kỷ trước. Các vườn lan gia đình bà Tương Phố ở đường Hùng Vương và của Nhất Linh ở đèo Preen ngày ấy đã có những giò lan từ American Orchid Society và vùng Đông Bắc Á … được Philippin, Thái Lan, Trung Quốc… sản xuất trong nhà kính rồi nhập vào Đà Lạt. Năm 1980 lần đầu địa lan Đà Lạt xuất sang Liên Xô và Hà Lan đã nhập hoa tulip vào Đà Lạt. Trung tâm cấy mô được thành lập năm 1978 cung cấp giống cho Đà Lạt và cả nước.

Tôi về vườn hoa thành phố với Hội hoa xuân. Nắng lên, sương tan, mặt hồ lặng yên và hoa sáng rỡ sắc màu đậm nhạt.

Ðường về hồ Than Thở hai bên “nhà kính” đã che kín vùng rau xanh xen lẫn các luống hoa mà trước đây nhà vườn đã sản xuất theo phương pháp truyền thống. Bên kia hồ cây giống bên những luống đất đỏ màu đang chuẩn bị vào vụ nối tiếp nhau ngút tầm nhìn.

Ngã vào Thái Phiên là Trung tâm nghiên cứu khoa học kỹ thuật nông nghiệp Miền Nam chuyên sâu về môi trường và di truyền tạo giống. Mạng lưới phân phối hoa của Đà Lạt Hasfarm có mặt khắp các tỉnh thành cả nước và liên doanh với nước ngoài xuất qua Mỹ, Nhật, Đài Loan và các nước khác trong khu vực Asean.

Hoa cắt cành ở Đà Lạt chủ yếu là hồng, cúc, layơn, cẩm chướng, đồng tiền, lely, salem và lan … Lan Đà Lạt có hơn 300 giống. Địa lan  là “Nữ hoàng của các loài lan” có khoảng 12 loài thích nghi với điều kiện tự nhiên và khí hậu nên cành hoa dài, cánh to màu sắc rực rỡ, độ bền vài tháng. Nếu cắt cành, hoa vẫn giữ được vài tuần. Đà Lạt có một số giống phổ biến như Thanh lan đẹp nhất màu xanh nhạt, sọc đậm thoang thoảng mùi thơm, cánh hoa ôm lấy nhụy, hoa nở tháng 12 đến tháng 2 dưới tán rừng thưa bên dòng suối. Gấm ngũ hồ cánh hoa màu xanh đốm đỏ, nhụy vàng xanh.

Giò lan trắng lưỡi vàng bên cạnh giò lan lai cánh to, lưỡi dài màu “bắt mắt”. Bọ cạp huyết nhung như hình bọ cạp, khác chăng là ở màu đỏ thân mình. Loại này thường cắt cành vì hoa dài và giữ được lâu. Lại có lan trắng lưỡi tím nhiều màu, cánh hoa có rìa mỏng dáng như cánh chim và xanh luỡi đỏ hoa to bên cạnh kim điệp mong manh, hoa nhỏ vàng ẩn hồng. Mỗi cành có chừng 5 – 7 hoa.

Lan hồ điệp nhiều màu nở vào dịp đầu xuân,

Thủy tiên có nhiều loại: trắng, vàng, mỡ gà… hoa nhỏ chen chúc thành mảng màu đậm nhạt khác nhau.

Lạ nhất, giống hoa như chiếc hài nho nhỏ, hai bên có râu thòng với nhiều màu sắc và lan đuôi công cánh hoa to chấm đỏ phân tán như đuôi công xòe.

Lan nhện dáng hình con nhện, cánh hoa nhiều màu xen lẫn nhau nhưng chính là nâu đậm.

Hoàng hạc màu sắc pha trộn nhau nhưng màu vàng là chủ yếu.

Thanh đạm đã được nuôi trồng từ thế kỷ XIX, hoa nở vào tháng 10 trong rừng cao độ trên 1500m

Vài giống lan độ bền một vài tháng, rất đẹp được khách hàng ưa thích nhưng không đáp ứng được vì chỉ có trong tự nhiên như: Tuyết ngọc màu trắng tinh khôi, dã hạc cành hoa dài đến 1m hai bên có hoa chùm, cánh to hồng, môi lưỡi tím. Quế lan hương nở vào tháng 5, mỗi giò lan có 1 –2 cành hoa. Mỗi cành có 20 – 30 hoa. Long tu cành hoa dài hơn 50cm như râu rồng. Ngọc điểm tai trâu nở vào mùa xuân nên còn gọi là lan nghinh xuân có 3 màu trắng tuyền, trắng lưỡi tím và trắng điểm.

Vũ nữ, lan giống như người con gái múa xòe, cành dài cánh mỏng nhiều hoa có cành hoa phụ. Vũ nữ ngoại, hoa to nhiều màu sắc tím, vàng, đốm trắng, đỏ, nâu.

Lan Hoàng thảo đùi gà hoa to có bốn màu vàng, trắng, tím, nâu.

Kiếm Lan  lá như ngọn kiếm, cành hoa dài đến 1m. Có kiếm trắng và trường kiếm, màu hoa gần giống nhau.

Hoa hồng (rosaceae) nguồn gốc phương đông nhưng ở Ý, Hà Lan đến rất sớm với Đà Lạt, là bông hoa đẹp gắn liền với phụ nữ và tình yêu, “Tình yêu như một đóa hồng, loài hoa hạnh phúc nở trong vườn đời” (Nhà thơ Christina Rossetti). Hoa hồng được nhiều người Châu Âu quý trọng mang tên các phụ nữ lừng danh như hồng vàng còn có tên hoàng hậu Josephine, vợ của vua Napoléon Bonaparte, hồng cam mang tên ngôi sao điện ảnh Pháp Brigitte Bardot, hồng phấn grace monaco mang tên công chúa xinh đẹp xứ Monaco…

Hồng  Đà Lạt to, cánh thẳng, bền và thơm có đến 15 loài hoa tùy theo màu sắc, và mới đây có nhiều giống hồng ngoại nhập sắc đẹp, hoa to, cành dài, chắc chắn lại lâu tàn do Đà Lạt Hasfarm sản xuất như hồng song bôi, hồng thiên thanh, hồng luân vũ…

Hoa cúc có nguồn gốc từ Trung Quốc, Nhật Bản tượng trưng cho người ẩn dật, lạc quan vui vẻ trong nghịch cảnh. Đặc điểm chung của loài này là hoa và lá dù khô vẫn không rơi rụng. Cúc nở hoa khi mùa đông đến và rực rỡ lúc xuân về. Đà Lạt có đến vài chục giống cúc khác nhau về màu sắc, cánh hoa dày lớn nhỏ và cách phân bố cành hoa.

Hoa marguerite là một loài cúc giữ nguyên tên Pháp có màu trắng tinh khiết, hoa nhỏ nhiều rìa tượng trưng cho sự trong trắng, ngây thơ .

Hoa đồng tiền thuộc họ cúc là hoa tượng trưng cho sự phồn thịnh. Hoa nở quanh năm được khách hàng ưa chuộng, giá trị cao là mặt hàng xuất khẩu tiện lợi… Hiện nay Đà Lạt có đến 20 loại hoa đồng tiền. Hoa dã quỳ- hướng dương, hoa artichaut cũng thuộc họ cúc.

Hoa cẩm chướng có từ lâu đời ở Anh, loài hoa tượng trưng cho thần thánh, giọt máu của chúa… Đến nay, cẩm chướng ở Đà Lạt có đến 14 giống phân biệt theo hình dáng, màu sắc và cách phân bố hoa trên cành: cẩm chướng đỏ, hồng, gấm và mang tên riêng như cẩm chướng Cherrybag, Furlana, Pentara…

Hoa layơn (gladiolus gandavensis van houte) có nguồn gốc từ Roma đưa sang nước ta vào cuối thế kỷ 19, cành dài như thanh gươm tượng trưng mạnh mẽ, cao thượng. Truyền thuyết La mã kể rằng: Viên tướng bắt được 2 tù binh làm nô lệ, và hai người con gái của viên tướng lại yêu. Tức giận ông bắt nô lệ đấu kiếm để giết nhau. Hai chàng đã cắm kiếm xuống đất nên viên tướng ra lệnh chặt đầu. Khi đầu rơi nơi hai thanh kiếm đã mọc thành hoa. Có nhiều loại theo màu sắc như layơn trắng hồng, gạch, tím thẫm, tím nhạt. Lay ơn trắng thường là bó hoa sang trọng của cô dâu trong ngày lễ cưới.

Hoa salem  thuộc họ bất tử (immortel), tượng trưng cho sự trường tồn thường trang trí buổi lễ long trọng. Có nhiều loại tím, trắng, xanh, vàng.

Hoa leli gốc Nhật Bản màu sắc đẹp có vàng nhạt, vàng, hồng, trắng, hồng tía.

Đà Lạt còn có hoa trang trí nguồn gốc khác nhau: Hồng môn ở Trung Quốc 3 loại tùy theo dáng cây là đại, trung và tiểu hồng môn. Hoa đỏ có nhụy vàng, lá dày xanh to, láng mịn. Hoa cát tường màu trắng viền xanh, có loại tím, hồng giống hoa tulíp (tulipa) được nhập từ Hà Lan. Hoa lis còn gọi là huệ tây gốc Trung Hoa, hoa lớn đẹp và  thơm.

Hoa coquelicot óng ả, nhiều màu có vẻ đẹp quý phái nên còn có tên là hoa mỹ nhân chỉ sử dụng trong thời gian  ngắn như  tiếp tân, lễ tiệc. Hoa gốc từ Bắc Mỹ tên khoa học là Papaver Rhoeas nhập vào Đà Lạt cuối thế kỷ 19 ươm trồng ở Langbian.

Hoa đô thị ở Đà Lạt có hàng trăm giống ? những ngả đường, công viên đủ sắc màu bố trí xếp đặt “bắt mắt” mọi người, nhất là khách du lịch sau nhiều năm trở lại. Nay đã thay thế màu hoa ở khắp nẻo đường của Ðà Lạt nửa thế kỷ trước!

Cẩm tú cầu còn có tên hortensia gốc Nhật được trồng ở công viên và gia đình. Hoa trắng hồng, tím pha xanh tượng trưng sự trọn vẹn là hoa cầu hôn , vì công chúa La Mã đã ném cẩm tú cầu vào người dũng tướng mà nàng ưa. Hoa 4 màu, khi mới nở trắng rồi xanh nhạc, xanh đậm và sau cùng là màu tím. Còn hồng tú cầu  lại có nguồn gốc Nam Mỹ, di thực vào Đà Lạt năm 1950, hoa đẹp, bền.

Các loại hoa đô thị có đỗ quyên gốc Châu Á. Hoa mõm sói dáng mõm con sói gốc từ Địa Trung Hải vào Đà Lạt năm 1915. Mẫu đơn gốc Châu Á tượng trưng phú quý và toàn vẹn trong tình yêu. Hoa mai leo còn gọi là hoa forget me not (xin đừng quên tôi) tên khoa học là myosotis palustris, hoa màu tím, vàng, trắng nhưng tím nhiều người ưa thích hơn. Hoa thạch thảo  (aster sunbird) cành mảnh mai, hoa chùm màu tím. Trà my trắng tượng trưng cho sự tinh khiết trong sáng. Hoa sans souci thuộc họ cúc, giống Pháp lúc đầu có tên là souci (lo âu), nhưng về sau để khỏi băn khoăn người Đà Lạt lại thêm từ sans (không). Từ đó tên là sans souci còn gọi cúc vô ưu.

Đà lạt có phượng tím (jacaranda acutifolica mimosafolia) do kỹ sư Lương Văn Sáu tốt nghiệp ngành Canh nông ở Versailles đưa giống về trồng năm 1962. Đây là loài cây thân gỗ nhỏ, lá kép hoa hình ống dài 4 – 5cm, lông tơ mọc thành chùm. Hoa ở đầu cành tiếp tục nở nên phượng tím thường xuyên có hoa đến bốn năm tháng.

Vông kê (eryphrina cristagalli) gốc Châu Phi hoa nở cuối đông đến đầu xuân chuỗi dài 5cm, có đến 5000 chuỗi hoa màu đỏ.

Cây chuông vàng (spathocles campeinolata bean) từ Châu Phi, kỹ sư Sáu đem về trồng ở Trãng Bom, Tây Ninh vào năm 1958, về sau được chiết cành đem về trồng ở chùa Quan thế âm cạnh Hồ Xuân Hương. Hoa màu vàng pha cam hình dáng như quả chuông, mỗi chùm có bốn năm chục bông, hoa nở bốn mùa.

Hoa đô thị ở Đà Lạt còn có màu vàng của thiên lý, hồng của tường vi, tím của ngọc hân, đỏ của dâu b?t, trắng của trà mi, hoa huệ và nhiều loài hoa khác như tràng ngọc hạt, móng cọp, đuôi cọp, móng quỷ, huyết đào, bông xanh, mai vàng, hải đường, phù dung, hoa giấy tím, lồng đèn hồng, lồng đèn tím, xác pháo, … làm đẹp cho thành phố ngàn hoa.

               Nguyên Đình

 

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here