Chất lượng đội ngũ giáo viên-để thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn?

0
279

            Từ nhiều năm nay, đội ngũ giáo viên luôn Bộ Giáo dục và Đào tạo được đặt ra như là vấn đề cốt lõi của đổi mới chất lượng giáo dục. Không thể đếm xuể có bao nhiêu hội nghị, hội thảo về đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ nhà giáo này các cấp những năm qua. Riêng trong tháng 10/2017, đã có tới 2 hội nghị lớn (tại Hà Nội vào ngày 22 tháng 10 và tại TP Hồ Chí Minh 28/10). Có thể nhận thấy mức độ sôi động của những ý kiến tranh luận tập trung ở việc đi tìm giải pháp thoát ra khỏi cái vòng luẩn quẩn của những bất cập.

Một hội thảo mới đây nhất của Bộ GD&ĐT nhận được nhiều ý kiến bức xúc từ cơ sở    

  Một tồn đọng không thể tháo gỡ đó là sự nhìn nhận thực trạng về chất lượng GD, về đội ngũ giáo viên vẫn đi từ những báo cáo nhiều ảo, ít thực tế. Ngay cả những bản báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo ở các hội nghị cũng luôn đặt ra những vấn đề cũ, chưa bao giờ có những tiểu tiết về sự tồn đọng của những năm qua và mức độ giải quyết của những tồn đọng đó. Tới mức, ngay sau nghe báo cáo của Bộ trưởng Trần Xuân Nhạ trình bày tại Hội nghị, đánh giá về chất lượng GD phổ thông, ông Nguyễn Xuân Khang – Hiệu trưởng Trường Marie Curie Hà Nội đã phải bật lên lời đề nghị gan ruột của mình rằng, cần có một báo cáo thẳng, thật về giáo dục Việt Nam. “Một báo cáo “dậy sóng” khiến cho không chỉ ngành giáo dục mà cả xã hội đều bị thuyết phục. Chứ không phải là cái báo cáo “hiền” như Bộ GD-ĐT đã báo cáo tại hội thảo lần này. Phải nói rõ, nói thật thì mới tìm ra được giải pháp đúng”.

          Đúng là lâu nay, từ cấp cơ sở, địa phương trở lên trên, tất cả đều rập khuôn theo kiểu đối phó với những số liệu chỉ để cho đủ chỉ tiêu đạt chuẩn hay tiêu chí này, tiêu chí nọ mà thôi. Nhiều giáo viên các trường trong suốt năm học thường hay kêu ca về ý thức, thái độ học tập của học sinh, thế nhưng tới cuối năm, cuối học kỳ đều phải chấp nhận với những bản báo cáo của hiệu trưởng về chất lượng theo kiểu vo tròn thành tích. Học sinh đáng bị xếp loại yếu nhưng thầy cô giáo thì vẫn phải vớt vát cho đạt trung bình, nếu không sẽ thầy sẽ bị hạ thi đua. Thầy hạ thì kéo theo nhà trường cũng bị hạ theo. Nhà trường bị hạ tất ảnh hưởng đến kết quả của địa phương, tất địa phương phải lên tiếng. Và chưa kể bao hệ lụy khác nữa.

            Hằng hà sa số những tiểu chuẩn, tiêu chí để xếp loại, đánh giá đội ngũ giáo viên được các trường vận dụng, nhưng rút cục thì sự phân loại, đánh giá vẫn theo kiểu “ùm bà lằng” không đúng thực chất. Cô giáo Bùi Thúy giảng dạy ở một trường tiểu học tại Tam Kỳ Quảng Nam bức xúc tâm sự: “Từ nhiều năm nay, kết quả đánh giá GV vẫn theo kiểu coi mặt đặt tên. GV nào được xếp tốt vẫn cứ tốt mãi, còn giáo viên đã từng gây ấn tượng không tốt với ban giám hiệu do tính thẳng thắn thì mãi dậm chân tại chỗ”. Tương tự, cô giáo Cẩm Phi dạy THCS tại Thừa Thiên Huế nhận định: những người đạt danh hiệu GV giỏi chưa hẳn là GV dạy giỏi, có khi chỉ là những người luôn làm vừa lòng đồng nghiệp của mình mà thôi.

      Còn về những dự án này, tiêu chí này nọ mà Bộ đưa ra nhằm cải thiện chất lượng thì khỏi phải bàn. Nào STEM, PISA,E – Learning, VNEN… nhưng xem ra mỗi nơi mỗi phách, thậm chí không ít địa phương kêu trời, cuối năm báo cáo vẫn theo kiểu “tròn vo”. “Làm sao để trên-dưới đều có cùng đánh giá về chất lượng giáo dục, để không còn tình trạng Bộ Giáo dục và Đào tạo thì đánh giá tốt còn xã hội, nhà trường lại kêu ca mà Bộ thì lại không nắm bắt được”-Vấn đề TS Toán học Lê Thống Nhất đặt ra rất đáng suy ngẫm.

Tuyển dụng đội ngũ- sự tiếp nối những bất cập  

       Không kể những tiêu cực (chạy chọt, mua bán chỗ) trong tuyển dụng công chức giáo dục diễn ra ở không ít địa phương dẫn đến kết quả tuyển dụng thiếu thực chất, giáo viên ngồi nhầm chỗ, thì ngay cả việc tuyển dụng theo đúng quy trình vẫn đưa đến kết quả: người giỏi bị hỏng oan còn người không giỏi lại đỗ.

         Mạnh ai nấy làm, mỗi địa phương đưa ra một cách tính thức tuyển dụng khác nhau; có nơi tổ chức sát hạch, phỏng vấn, có nơi cho làm bài thi trên giấy. Khó có thể nói cách nào hay hơn cách nào mà quan trọng nhất vẫn là đội ngũ ra đề thi và chấm chọn có đủ năng lực, trình độ để đảm bảo việc sát hạch, phỏng vấn hay chấm chọn đưa đến sự công bằng hay không?

           Thí sinh Nguyễn Mạnh Tuấn từng tham gia đợt thi tuyển dụng công chức của Bình Định, ngay sau kỳ thi đã phát biểu: với cách tính điểm toàn những ưu tiên trái khoáy như thế này em đảm bảo sẽ không bao giờ có cơ hội cho SV mới ra trường có thể được tuyển dụng, kể cả các bạn giỏi. Ngay cả sinh viên tốt nghiệp loại giỏi ở một trường đại học SP đào tạo bài bản như trường hợp em Nguyễn Thị Thu Hiền ở Điện Bàn-Quảng Nam đã từng nộp hồ sơ thi tuyển dụng công chức trong nhiều năm mà vẫn không đậu nổi. Trong khi đó em tham gia giảng dạy hợp đồng ở những trường tư luôn được đánh giá cao và có uy tín trong phụ huynh. Thu Hiền cho biết: “Đề thi tuyển còn nặng về mặt lý thuyết. Ở phần Kiến thức chung, toàn là nội dung mới cập nhật mà SV đã tốt nghiệp những năm trước đó không thể nắm bắt được nên khó có cơ hội trúng tuyển”.

      Sự “láo nháo” ở khâu tuyển dụng như vậy làm giảm cơ hội có việc làm của những SV có nỗ lực thật, là một trong những nguyên nhân làm giảm sút niiềm tin của người học. Nhiều trường đào tạo SP năm học 2017 phải lấy tới mức dưới điểm sàn quy định mà vẫn thiếu học sinh. Vì để trường hoạt động được thì phải đủ chỉ tiêu tuyển sinh, thế là các trường sư phạm, nhất là các trường sư phạm địa phương phải tuyển đầu vào bằng điểm sàn, tuyển sinh bằng mọi giá. Bức tranh tuyển sinh sư phạm rơi vào tình trạng ảm đạm chưa có hồi kết. Nhưng hậu quả chính yếu cảu nó dẫn đến khó cải thiện chất lượng GD phổ thông khi học sinh mãi phải học với những người thầy như vậy.

Phải có nhiều thầy giỏi mới có trò giỏi-trong ảnh: Giáo viên Trường Trưng Vương-Quảng Trị

Khi có một chiếc gậy mà ba bề bốn bên cùng nắm

   Từ hàng chục năm nay, không ít cán bộ quản lý đã bức xúc nêu lên một thực trạng: ngành giáo dục và đào tạo giữ một trọng trách lớn về chuyên môn, chịu trách nhiệm về chất lượng đội ngũ, chất lượng nguồn nhân lực xã hội tuy nhiên, các vấn đề liên quan cần thiết như tài chính và nhân sự lại bị tách rời. Nói rõ ra là ngành giáo dục không có quyền hành gì ở lĩnh vực tài chính và nhân sự.

Hầu hết các báo cáo từ Bộ đến Sở, Phòng, đến các trường đều nhắc đi, nhắc lại đến thuộc làu: “chất lượng giáo dục phổ thông liên quan nhiều yếu tố, như đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất, công tác quản lý và cả bối cảnh kinh tế – xã hội”, thế nhưng để giải bài toán đội ngũ nhà giáo cho đến đầu đến đũa thì từ nhiều năm qua vẫn bế tắc hoàn toàn bế tắc.

Một bế tắc cơ bản mà các nhà quản lý giáo dục giáo điều ngại đụng chạm là vấn đề “tiền đâu”? Không thể có chuyện động viên chỉ bằng lời khi yêu cầu giáo viên bỏ thời giờ ra để đi tập huấn, bồi dưỡng. Nhưng muốn có tiền “anh giáo dục” lại phải đi xin “anh tài chính”. Rồi thì muốn tuyển dụng, bổ nhiệm người giỏi lại phải thông qua “anh Nội vụ”; anh ấy thích thì phê mà không thích thì thôi, cứ phải đợi dài cổ.

“Thế là một cái gậy có ba bề bốn bên đều múa. Kết cục là ngành giáo dục có muốn múa cũng không xong”-một lãnh đạo quản lý đầu ngành ở địa phương nọ đã thốt lên một cách chua chát như vậy.

PGS.TS Trần Xuân Bách, Phó Hiệu trưởng trường ĐHSP Đà Nẵng bộc bạch nỗi niềm: “Những bất cập trong đào tạo và bồi dưỡng giáo viên từ bao năm nay cứ thấy nêu đi nêu lại đã quá cũ. Chừng nào trách nhiệm quản lý chuyên môn vẫn không đi đôi với trách nhiệm về tài chính và nhân sự thì chừng đó, ngành  Giáo dục và Đào tạo vẫn không thể nào phát huy được quyền chủ động của mình”.

Câu hỏi đặt ra, vì sao ngành Giáo dục và Đào tạo lại mất quyền chủ động ngay trên sân nhà? Câu trả lời phải chăng, cũng như người ở hàng tiền vệ trong những tình huống có thể tấn công để đoạt bóng, ghi bàn, những người ở vị trí đầu tàu giáo dục chưa đủ bản lĩnh, tự tin để khẳng định vị trí quốc sách của mình. Hay là bản thân họ lại bị gặp những hàng hậu vệ “rắn” mà không ghi nổi bàn?

Một chương trình giáo dục phổ thông mới đã được Nghị quyết 88 của Quốc hội thông qua. Nhưng không có cơ chế để ngành giáo dục chủ động thực hiện thì khó có điều gì mới hơn được.

                                                                                     Nguyễn Thị Thúy Hồng

 

 

         

 

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here